1. Khái niệm chữ ký số là gì?

Theo quy định của pháp luật, căn cứ vào Khoản 6 Điều 3 Nghị định 130/2018/NĐ-CP: “Chữ ký số là một dạng chữ ký điện tử được tạo ra bằng sự biến đổi một thông điệp dữ liệu sử dụng hệ thống mật mã không đối xứng”, theo đó, người có được thông điệp dữ liệu ban đầu và khóa công khai của người ký có thể xác định được chính xác: việc biến đổi nêu trên được tạo ra bằng đúng khóa bí mật tương ứng với khóa công khai trong cùng một cặp khóa; sự toàn vẹn nội dung của thông điệp dữ liệu kể từ khi thực hiện việc biến đổi nêu trên.

Bên cạnh đó, nếu hiểu theo tính ứng dụng, chữ ký số được hiểu là một loại chữ ký điện tử, thay thế hoàn toàn chữ ký thường bằng tay và sử dụng trên các thiết bị điện tử. Vai trò của chữ ký số được hiểu như một chữ ký tay của cá nhân hay một con dấu của cơ quan, doanh nghiệp. Sử dụng chữ ký số, các cá nhân, cơ quan, doanh nghiệp sẽ được pháp luật thừa nhận về mặt pháp lý khi thực hiện giao dịch trên môi trường điện tử, tiêu biểu như ký kê khai thuế, hợp đồng điện tử, giao dịch tài chính,…

2. Đặc điểm của chữ ký số

Hiện nay, chữ ký số ngày càng được ứng dụng rộng rãi, mang đến nhiều lợi ích cho người sử dụng nhờ sở hữu 5 đặc điểm nổi bật sau đây:

• Tính xác thực: Thông qua chứng thư số của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, chữ ký số có thể giúp xác thực danh tính chủ nhân của chữ ký số.
• Tính bảo mật: Chữ ký số có tính bảo mật gần như tuyệt đối, thông tin không dễ bị đánh cắp bởi các hacker vì có tới 2 lớp mã khóa bảo mật là khóa bí mật và khóa công khai.
• Tính toàn vẹn: Văn bản/tài liệu có chữ ký số chỉ có thể được mở bởi duy nhất người nhận, mọi thông tin đều được đảm bảo toàn vẹn một cách tuyệt đối.
• Tính chống chối bỏ: Khi các văn bản/tài liệu/hợp đồng đã có chữ ký số thì chữ ký số này không thể thay thế cũng không thể xóa bỏ.

3. Đối tượng sử dụng chữ ký số

Đối tượng sử dụng chữ ký số hiện nay bao gồm tất cả mọi cá nhân và tổ chức, với những mục đích cụ thể như sau:

• Chữ ký số cho cá nhân/cá nhân thuộc tổ chức/doanh nghiệp: Được sử dụng với mục đích khai nộp thuế thu nhập cá nhân, khai báo trên trang đăng ký kinh doanh hay ký hợp đồng lao động,…
• Chữ ký số cho doanh nghiệp, tổ chức: Được sử dụng với mục đích kê khai thuế, nộp thuế, đăng ký BHXH, khai nộp thuế hải quan, ký văn bản nội bộ, ký giao dịch chuyển khoản ngân hàng,…

4. Mục đích sử dụng chữ ký số

• Dùng để kê khai, nộp tờ khai, nộp các nghĩa vụ tài chính trong lĩnh vực thuế, hải quan và giao dịch chứng khoán.
• Dùng khi doanh nghiệp cần thực hiện các thủ tục về đăng ký doanh nghiệp như đăng ký địa điểm kinh doanh, thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện hay thay đổi đăng ký kinh doanh,…
• Sử dụng khi doanh nghiệp và đối tác/khách hàng ký kết hợp đồng thông qua hình thức trực tuyến, giúp các bên tiết kiệm thời gian di chuyển, gặp mặt trực tiếp.

5. Top 4 loại chữ ký số đang được sử dụng hiện nay

5.1. Chữ ký số USB Token: Loại chữ ký số sử dụng chiếc USB ký số để tích hợp phần mềm, được xem là chữ ký số phổ biến nhất hiện nay. Người dùng cần cài đặt tiện ích ký số trên máy tính, đăng nhập bằng mã PIN bí mật để thực hiện các thao tác giao dịch.

5.2. Chữ ký số HSM (Hardware Security Module): Loại chữ ký số sử dụng thiết bị HSM để lưu trữ cặp khóa và chứng thư số, cài đặt cho các ứng dụng có yêu cầu tốc độ cao. Chữ ký HSM cho phép thực hiện cùng lúc hàng nghìn chữ ký.

5.3. Chữ ký số SmartCard: Loại chữ ký số tích hợp trên sim điện thoại, giúp người dùng nhanh chóng thực hiện ký số ngay trên điện thoại di động mọi lúc, mọi nơi.

5.4. Chữ ký số từ xa (Remote Signature): Loại chữ ký số sử dụng trên nền tảng điện toán đám mây, giúp người dùng ký số trên điện thoại, laptop, máy tính bảng. Tuy vậy, loại chữ ký số này hiện chưa thực sự áp dụng rộng rãi do còn một số vấn đề liên quan đến bảo mật dữ liệu.